Tìm hiểu các loại thuốc đích điều trị ung thư gan phổ biến

Thuốc đích điều trị ung thư gan đã mở ra một hướng đi mới, nhắm chính xác vào các tế bào ung thư, hạn chế tổn thương mô lành và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân. Có thể thấy rằng, ung thư gan là một trong những bệnh lý ác tính nguy hiểm, đứng thứ sáu về tỉ lệ mắc và thứ ba về nguyên nhân tử vong do ung thư trên toàn thế giới, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2022). Với tiến bộ của y học hiện đại, việc điều trị ung thư gan đã vượt xa các phương pháp truyền thống như phẫu thuật, xạ trị và hóa trị. Bài viết này, Thuốc Viêm Gan sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về thuốc đích điều trị ung thư gan giúp bệnh nhân và người nhà hiểu rõ hơn về phương pháp điều trị hiện đại này.

Phương pháp dùng thuốc đích điều trị ung thư gan

Trong những năm gần đây, điều trị đích (Targeted therapy) đã trở thành một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực điều trị ung thư, đặc biệt là ung thư gan. Đây là phương pháp sử dụng các thuốc đích điều trị ung thư gan có khả năng tác động chọn lọc vào những gen hoặc protein đặc hiệu tham gia vào quá trình hình thành và phát triển của tế bào ung thư, từ đó làm chậm hoặc ức chế sự phát triển của khối u.

Khác với hóa trị truyền thống – vốn tiêu diệt nhanh các tế bào đang phân chia và có thể gây ảnh hưởng đến cả tế bào khỏe mạnh – liệu pháp nhắm trúng đích hướng đến độ chính xác cao hơn, giúp giảm tổn thương cho mô lành và hạn chế nhiều tác dụng phụ không mong muốn. Nhờ cơ chế tác động chọn lọc này, thuốc đích thường được đánh giá là an toàn và dễ dung nạp hơn cho người bệnh.

Trong thực tế điều trị, khi hóa trị không mang lại hiệu quả như mong đợi hoặc bệnh nhân không đáp ứng tốt, việc sử dụng thuốc đích được xem là giải pháp thay thế phù hợp, góp phần kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ung thư gan.

Các nhóm thuốc đích điều trị ung thư gan phổ biến

Hiện nay, thuốc đích trong điều trị ung thư gan được chia thành hai nhóm chính:

• Thuốc phân tử nhỏ: Đây là nhóm thuốc có kích thước phân tử nhỏ, dễ dàng xâm nhập vào bên trong tế bào ung thư và ức chế các tín hiệu thúc đẩy sự tăng sinh của khối u. Thuốc phân tử nhỏ thường được sử dụng qua đường uống, thuận tiện cho người bệnh trong quá trình điều trị lâu dài và ít ảnh hưởng đến các tế bào bình thường.
• Kháng thể đơn dòng: Kháng thể đơn dòng là các protein được thiết kế để nhận diện và gắn chính xác vào mục tiêu đặc hiệu trên bề mặt tế bào ung thư gan, trong khi hầu như không tác động đến tế bào khỏe mạnh. Nhóm thuốc này thường được truyền qua đường tĩnh mạch và đóng vai trò quan trọng trong các phác đồ điều trị hiện đại.

Các thuốc đích điều trị ung thư gan hiện nay

Trong những năm gần đây, thuốc đích điều trị ung thư gan đã mở ra nhiều cơ hội mới cho người bệnh, đặc biệt ở các trường hợp không còn phù hợp với phẫu thuật hay can thiệp tại chỗ. Nhóm thuốc này tác động chọn lọc lên các cơ chế phát triển của tế bào ung thư, từ đó giúp kiểm soát bệnh hiệu quả hơn và hạn chế tổn thương đến mô lành.

Sorafenib (Nexavar)

Sorafenib là một trong những thuốc đích được ứng dụng rộng rãi trong điều trị ung thư biểu mô tế bào gan giai đoạn tiến triển. Thuốc hoạt động thông qua nhiều cơ chế khác nhau, bao gồm:

• Ức chế sự hình thành các mạch máu mới – nguồn cung cấp dưỡng chất giúp khối u phát triển.
• Ngăn chặn hoạt động của các enzyme tyrosine kinase, qua đó làm chậm quá trình nhân lên và lan rộng của tế bào ung thư.
• Nhờ tác động trực tiếp lên các con đường tín hiệu của khối u, Sorafenib góp phần kéo dài thời gian sống và cải thiện tiên lượng cho người bệnh khi được sử dụng đúng chỉ định.

Tác dụng phụ có thể gặp

Trong quá trình sử dụng Sorafenib, một số người bệnh có thể gặp phải các phản ứng không mong muốn như:

• Sụt cân, chán ăn hoặc thay đổi cảm giác vị giác
• Tiêu chảy, buồn nôn hoặc nôn
• Tổn thương niêm mạc miệng, khô da
• Rụng tóc, khàn giọng
• Cảm giác mệt mỏi kéo dài

Mức độ tác dụng phụ ở mỗi bệnh nhân là khác nhau và thường có thể kiểm soát nếu được theo dõi sát.

Lưu ý khi sử dụng: Việc dùng Sorafenib cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ của bác sĩ chuyên khoa ung bướu. Người bệnh không nên tự ý điều chỉnh liều hoặc ngưng thuốc khi chưa có chỉ định y tế. Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng, cần thông báo sớm cho bác sĩ để được đánh giá và xử trí kịp thời, đảm bảo an toàn trong quá trình điều trị.

Thuốc Nexavar chứa hoạt chất Sorafenib là thuốc đích điều trị ung thư gan khá phổ biến

Cabozantinib (Cabometyx)

Một trong những thuốc đích điều trị ung thư gan được sử dụng phổ biến hiện nay, đặc biệt trong các trường hợp bệnh tiến triển hoặc không còn đáp ứng tốt với các phác đồ trước đó. Thuốc hoạt động bằng cách ức chế nhiều thụ thể tyrosine kinase liên quan đến quá trình hình thành mạch máu và sự phát triển của tế bào ung thư, từ đó giúp làm chậm sự tiến triển của khối u.

Trong quá trình điều trị bằng Cabozantinib, người bệnh có thể gặp một số tác dụng không mong muốn, mức độ nặng nhẹ khác nhau tùy cơ địa và liều dùng, bao gồm:

• Rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, buồn nôn hoặc nôn
• Cảm giác mệt mỏi kéo dài
• Giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến sụt cân
• Táo bón
• Tăng huyết áp

Đáng lưu ý, ở một số bệnh nhân, huyết áp có thể tăng cao rõ rệt nếu không được theo dõi và kiểm soát chặt chẽ. Ngoài ra, dù hiếm gặp, Cabozantinib vẫn có thể làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc gây biến chứng nghiêm trọng ở đường tiêu hóa như thủng dạ dày – ruột. Vì vậy, việc sử dụng thuốc đích điều trị ung thư gan này cần được chỉ định và theo dõi sát sao bởi bác sĩ chuyên khoa ung bướu nhằm đảm bảo hiệu quả và an toàn cho người bệnh.

Lenvatinib (Lenvima)

Lenvima là một trong những thuốc đích điều trị ung thư gan được sử dụng phổ biến hiện nay, đặc biệt trong các trường hợp ung thư biểu mô tế bào gan không còn khả năng can thiệp bằng phẫu thuật hoặc khi khối u đã di căn sang những cơ quan khác.

Thuốc hoạt động theo cơ chế nhắm trúng đích, tác động trực tiếp lên các thụ thể liên quan đến sự phát triển và hình thành mạch máu nuôi khối u. Nhờ đó, Lenvatinib giúp làm chậm quá trình tăng sinh của tế bào ung thư, hạn chế sự tiến triển của bệnh và hỗ trợ kéo dài thời gian sống cho người bệnh.

Trong quá trình sử dụng Lenvatinib, bệnh nhân có thể gặp một số tác dụng không mong muốn, bao gồm:

• Giảm cảm giác thèm ăn
• Mệt mỏi, suy nhược cơ thể
• Rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy
• Tăng huyết áp
• Đau nhức cơ và khớp
• Đau vùng bụng
• Sụt cân
• Xuất hiện phồng rộp, bong tróc da ở lòng bàn tay hoặc bàn chân

Để hạn chế tác dụng phụ và đảm bảo hiệu quả điều trị, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng và hướng dẫn sử dụng do bác sĩ chỉ định. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong quá trình dùng thuốc, bệnh nhân nên thông báo sớm cho bác sĩ điều trị để được theo dõi và xử trí kịp thời, tránh ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.

Thuốc Lenvima 4mg chứa hoạt chất Lenvatinib có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn cho người bệnh

Regorafenib (Stivarga)

Regorafenib là một trong những thuốc đích điều trị ung thư gan được sử dụng phổ biến hiện nay, đặc biệt trong các trường hợp bệnh đã tiến triển hoặc không còn đáp ứng với liệu pháp ban đầu. Bên cạnh ung thư gan, hoạt chất này cũng được chỉ định trong điều trị ung thư đại trực tràng di căn.

Cơ chế tác động của Regorafenib tương tự các thuốc điều trị nhắm trúng đích khác: ức chế sự hình thành và phát triển của các mạch máu nuôi khối u, đồng thời can thiệp vào quá trình sản sinh một số protein đóng vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng và lan rộng của tế bào ung thư. Nhờ đó, thuốc giúp làm chậm tiến triển bệnh và kiểm soát kích thước khối u hiệu quả hơn.

Trên lâm sàng, Regorafenib thường được cân nhắc sử dụng khi thuốc Sorafenib không còn mang lại hiệu quả mong muốn. Việc lựa chọn liều dùng, thời gian điều trị và chu kỳ sử dụng sẽ do bác sĩ chuyên khoa quyết định dựa trên thể trạng, giai đoạn bệnh và khả năng dung nạp thuốc của từng bệnh nhân.

Trong quá trình điều trị, người bệnh có thể gặp một số tác dụng không mong muốn tương tự như khi sử dụng Lenvatinib. Ngoài ra, Regorafenib cũng tiềm ẩn nguy cơ gây ra những biến chứng nghiêm trọng hơn, bao gồm:

1. Tổn thương chức năng gan
2. Nguy cơ thủng dạ dày hoặc ruột
3. Xuất huyết nặng
4. Các rối loạn liên quan đến tim mạch.

Vì vậy, bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ trong suốt quá trình dùng thuốc và tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ để đảm bảo hiệu quả điều trị cũng như hạn chế tối đa rủi ro có thể xảy ra.

Thuốc Stivarga chứ hoạt chất Regorafenib có tác dụng ngăn cản sự tăng sinh mạch máu nuôi dưỡng tế bào ung thư

Một số hạn chế của thuốc nhắm đích trong điều trị ung thư

Mặc dù mang lại nhiều tiến bộ trong kiểm soát và điều trị ung thư, các thuốc nhắm đích vẫn tồn tại những giới hạn nhất định mà người bệnh cần được tư vấn kỹ lưỡng trước khi áp dụng.

Trước hết, thuốc chỉ phát huy hiệu quả khi khối u có mang đột biến gen hoặc biểu hiện protein phù hợp với cơ chế tác động của thuốc. Trong trường hợp khối u không có các yếu tố sinh học này, hiệu quả điều trị có thể rất hạn chế, kể cả với thuốc đích điều trị ung thư gan.

Bên cạnh đó, không phải khối u nào cũng đáp ứng tốt ngay từ đầu. Một số bệnh nhân có thể ghi nhận đáp ứng kém hoặc không đáp ứng với thuốc, dù đã được chỉ định đúng phác đồ.

Một vấn đề khác thường gặp là tình trạng kháng thuốc. Sau một thời gian điều trị, tế bào ung thư có thể thay đổi cơ chế hoạt động, dẫn đến giảm hoặc mất tác dụng của thuốc nhắm đích, buộc bác sĩ phải điều chỉnh chiến lược điều trị.

Cuối cùng, phương pháp này không phù hợp với tất cả bệnh nhân ung thư. Việc chỉ định thuốc nhắm đích cần dựa trên nhiều yếu tố như đặc điểm sinh học của khối u, giai đoạn bệnh, thể trạng người bệnh và kết quả xét nghiệm chuyên sâu.

Xem thêm

• Thuốc kháng virus điều trị viêm gan C có thể khỏi hoàn toàn không
• Tổng hợp các loại thuốc hỗ trợ điều trị bệnh gan hiện nay

Kết luận

Nhìn chung, thuốc đích điều trị ung thư gan đã mang lại nhiều tiến bộ quan trọng trong việc kiểm soát bệnh và cải thiện tiên lượng cho người bệnh. Dù vậy, giống như nhiều phương pháp điều trị khác, các thuốc này vẫn có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn nếu sử dụng không đúng cách. Vì vậy, bệnh nhân cần tuyệt đối tuân thủ phác đồ điều trị và hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo hiệu quả tối ưu cũng như giảm thiểu rủi ro cho sức khỏe. Bên cạnh đó, việc xây dựng chế độ sinh hoạt khoa học, dinh dưỡng hợp lý và giữ tinh thần ổn định cũng đóng vai trò hỗ trợ tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình điều trị.

Câu hỏi thường gặp (FAQs)

1. Thuốc đích khác gì so với hóa trị truyền thống?

Thuốc đích nhắm trực tiếp vào các con đường sinh học của tế bào ung thư, giảm tổn thương tế bào bình thường, ít tác dụng phụ hơn. Hóa trị ảnh hưởng đến tất cả tế bào phân chia, dẫn đến mệt mỏi, rụng tóc, buồn nôn nhiều hơn.

2. Tôi có thể dùng nhiều thuốc đích cùng lúc không?

Một số trường hợp có thể kết hợp, nhưng bắt buộc dưới giám sát bác sĩ để tránh tương tác thuốc hoặc tăng độc tính.

3. Thuốc đích có thể chữa khỏi ung thư gan không?

Hiện nay, thuốc đích chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng sống.

4. Tôi cần chuẩn bị gì trước khi sử dụng thuốc đích?

• Xét nghiệm chức năng gan, tim mạch, thận
• Thảo luận lịch sử bệnh và thuốc đang dùng với bác sĩ
• Lập kế hoạch theo dõi tác dụng phụ và tái khám định kỳ

5. Có tác dụng phụ nghiêm trọng nào cần lưu ý không?

Xuất huyết, viêm miệng nặng, tiêu chảy kéo dài, mệt mỏi nghiêm trọng, tăng huyết áp. Báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện.