Mẹ bị gan nhiễm mỡ sau sinh có nguy hiểm không? Chuyên gia giải đáp

Gan nhiễm mỡ sau sinh, nếu không được kiểm soát đúng cách, có thể âm thầm tiến triển thành các biến chứng nghiêm trọng như viêm gan, xơ gan hoặc thậm chí suy gan. Tuy nhiên, tin tốt là tình trạng này hoàn toàn có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và kết hợp điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, lối sống khoa học cùng phác đồ điều trị phù hợp từ bác sĩ. Vì vậy, phụ nữ sau sinh nên chủ động thăm khám định kỳ, theo dõi chức năng gan và chăm sóc sức khỏe một cách toàn diện để bảo vệ cơ thể và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.

Gan nhiễm mỡ sau sinh là gì?

Gan nhiễm mỡ sau sinh là tình trạng lượng mỡ tích tụ bất thường trong tế bào gan ở phụ nữ sau khi sinh nở. Đây thường được xem là giai đoạn tiếp nối hoặc mức độ muộn của gan nhiễm mỡ cấp tính thai kỳ (AFLP – Acute Fatty Liver of Pregnancy) — một biến chứng sản khoa hiếm gặp nhưng có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện sớm.

Mặc dù tỷ lệ mắc bệnh không cao, chỉ khoảng 1/10.000 – 1/20.000 thai kỳ, nhưng mức độ nguy hiểm của nó lại rất đáng lưu ý. Nếu chẩn đoán chậm trễ, gan nhiễm mỡ sau sinh có thể dẫn đến rối loạn chức năng gan, suy đa cơ quan, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi.

Tình trạng này thường gặp hơn ở phụ nữ mang thai lần đầu, mang thai đôi hoặc đa thai, và có xu hướng xuất hiện nhiều hơn khi mang thai nhi là bé trai. Vì vậy, việc theo dõi sức khỏe trong thai kỳ và giai đoạn hậu sản đóng vai trò cực kỳ quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Gan nhiễm mỡ sau sinh là sự tích tụ mỡ trong tế bào gan

Nguyên nhân gây ra gan nhiễm mỡ sau sinh

Gan nhiễm mỡ sau sinh hình thành chủ yếu do các rối loạn về chuyển hóa mang tính di truyền, trong đó nổi bật nhất là sự thiếu hụt men chuỗi dài 3-hydroxyacyl-CoA dehydrogenase (LCHAD). Đây là loại enzyme quan trọng trong quá trình oxy hóa beta, giúp phân giải axit béo để tạo năng lượng. Khi enzyme này bị thiếu hụt, quá trình phân giải axit béo bị “đứt đoạn”, khiến chất béo không được xử lý hoàn toàn và bắt đầu tích tụ bất thường trong gan.

Sự rối loạn tại ty thể – “nhà máy năng lượng” của tế bào – khiến khả năng chuyển hóa chất béo, carbohydrate và protein bị suy giảm đáng kể. Hậu quả là lipid không chỉ ứ đọng tại gan mà còn có thể lan sang thận, nhau thai và nhiều cơ quan khác, làm tăng nguy cơ rối loạn chức năng toàn cơ thể mẹ.

Một yếu tố quan trọng khác là đột biến gen G1528C, vốn có vai trò điều hòa chuyển hóa axit béo. Khi gen này biến đổi, tế bào không thể xử lý axit béo một cách trọn vẹn, dẫn đến ứ mỡ, tắc nghẽn vi mạch và suy giảm chức năng gan. Đây cũng là lý do tại sao một số phụ nữ dù hoàn toàn khỏe mạnh trước khi mang thai vẫn có thể phát triển gan nhiễm mỡ cấp hoặc gan nhiễm mỡ sau sinh.

Nhìn chung, các bất thường về di truyền và rối loạn chuyển hóa là “gốc rễ” của tình trạng gan nhiễm mỡ sau sinh, khiến gan bị quá tải và không thể thực hiện tốt vai trò đào thải, chuyển hóa của mình trong giai đoạn sau sinh – thời điểm cơ thể vốn đã chịu nhiều áp lực sinh lý.

Mẹ bị gan nhiễm mỡ sau sinh có nguy hiểm không?

Gan nhiễm mỡ sau sinh là tình trạng không thể xem nhẹ, bởi nó tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của cả mẹ và bé. Ở người mẹ, bệnh có thể tiến triển nhanh và dẫn đến các rối loạn nghiêm trọng như suy gan, não gan, rối loạn đông máu khiến nguy cơ băng huyết và tử vong tăng cao. Một số trường hợp còn ghi nhận tình trạng hạ đường huyết, nhiễm trùng, suy thận cấp, viêm tụy hay xuất huyết tiêu hóa, tất cả đều là những biến chứng cần được xử lý khẩn cấp.

Không chỉ gây ảnh hưởng cho mẹ, gan nhiễm mỡ sau sinh còn có thể tác động đến trẻ sơ sinh. Trẻ có nguy cơ bị hạ đường huyết nặng đe dọa tính mạng, hoặc mắc phải những rối loạn chuyển hóa hiếm gặp như hội chứng Reye, rối loạn chu trình urê hay bệnh cơ tim giãn. Mặc dù tỉ lệ trẻ bị ảnh hưởng chỉ khoảng 10%, nhưng mức độ nghiêm trọng của các vấn đề này khiến việc theo dõi và kiểm soát trở nên vô cùng cần thiết.

Chính vì vậy, sau sinh, việc tầm soát các rối loạn liên quan đến quá trình oxy hóa beta của ty thể đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm những bất thường, giúp giảm thiểu biến chứng và bảo vệ an toàn cho cả mẹ lẫn bé. Điều trị kịp thời không chỉ giúp ngăn ngừa nguy cơ nguy hiểm mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển khỏe mạnh của trẻ trong những tháng đầu đời.

Mẹ cần đi kiểm tra sau khi sinh

Phương pháp điều trị gan nhiễm mỡ sau sinh

Điều trị gan nhiễm mỡ sau sinh (Acute Fatty Liver of Pregnancy – AFLP) đã có những bước tiến vượt bậc trong nhiều năm qua. Nếu như trước đây, tỷ lệ tử vong của mẹ và trẻ sơ sinh từng ở mức rất cao – lần lượt khoảng 75% và 85%, thì hiện nay, nhờ chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời, con số này đã được cải thiện rõ rệt, giảm xuống còn 18% ở mẹ và 23% ở trẻ sơ sinh. Đây là một minh chứng quan trọng cho hiệu quả của y học hiện đại trong việc xử lý các tình huống sản khoa nguy cấp.

Điều trị gan nhiễm mỡ sau sinh đòi hỏi chăm sóc hỗ trợ tích cực kết hợp với chủ động chấm dứt thai kỳ càng sớm càng tốt nhằm giảm mức độ tổn thương cho cả mẹ và bé. Ở những bệnh nhân xuất hiện suy đa cơ quan hoặc có nguy cơ tử vong cao, việc chuyển ngay vào đơn vị hồi sức tích cực (ICU) là bắt buộc để được theo dõi liên tục và xử trí kịp thời.

Phác đồ điều trị thường bao gồm các biện pháp hỗ trợ chuyên sâu như:

• Truyền các chế phẩm máu (huyết tương tươi đông lạnh, tủa lạnh, hồng cầu lắng, tiểu cầu) nhằm xử lý rối loạn đông máu.
• Thông khí nhân tạo đối với trường hợp suy hô hấp.
• Lọc máu khi có tổn thương thận hoặc nhiễm toan nặng.
• Dùng lactulose để kiểm soát bệnh lý não gan.
• Truyền glucose nhằm dự phòng hạ đường huyết – một biến chứng thường gặp và nguy hiểm.

Sau sinh, sản phụ bước vào giai đoạn phục hồi cần được giám sát huyết động chặt chẽ, vì gan nhiễm mỡ sau sinh có thể gây rối loạn đông máu dẫn đến nguy cơ chảy máu kéo dài. Đồng thời, bác sĩ cũng phải theo dõi các biến chứng khác như viêm tụy cấp, nhiễm trùng thứ phát, chảy máu sau phúc mạc.

Thông thường, đa số bệnh nhân sẽ có dấu hiệu cải thiện rõ rệt trong 48 – 72 giờ sau sinh, và chức năng gan có thể hồi phục hoàn toàn trong vòng một tuần đến vài tháng. Tuy nhiên, ở những trường hợp nặng, khi gan không phục hồi và bệnh nhân diễn tiến xấu (như bệnh não gan, toan chuyển hóa nặng, rối loạn đông máu nghiêm trọng), ghép gan có thể là lựa chọn cuối cùng để cứu sống người bệnh.

Mẹ cần được theo dõi huyết động sau sinh

Xem thêm

• Tất tần tật về gan nhiễm mỡ ở trẻ em mà cha mẹ cần biết
• Những sai lầm khiến bà bầu bị gan nhiễm mỡ mà ít ai biết đến

Kết luận

Tóm lại, gan nhiễm mỡ sau sinh được xem là giai đoạn tiếp nối của tình trạng gan nhiễm mỡ cấp tính trong thai kỳ, với biểu hiện lâm sàng và hướng điều trị nhìn chung không khác biệt nhiều so với thời điểm mang thai. Dù bệnh hiếm gặp và khả năng tái phát thấp, sản phụ vẫn cần duy trì khám sức khỏe định kỳ, theo dõi chức năng gan và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Việc này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của người mẹ mà còn đảm bảo an toàn cho những lần mang thai tiếp theo.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý gan cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe lá gan, hãy truy cập vào fanpage Bác Sĩ Lá Gan để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.