Tổng quan về Tenofovir Disoproxil trong điều trị virus viêm gan B

Viêm gan B mạn tính vẫn là một trong những bệnh lý truyền nhiễm phổ biến nhất trên thế giới. Theo ước tính của World Health Organization, hiện có khoảng 296 triệu người đang sống chung với nhiễm virus viêm gan B mạn tính, và mỗi năm có hơn 800.000 ca tử vong liên quan đến các biến chứng như xơ gan và ung thư gan. Trong bối cảnh đó, các thuốc kháng virus đóng vai trò nền tảng trong chiến lược kiểm soát bệnh. Một trong những thuốc được sử dụng rộng rãi và có hiệu quả cao hiện nay là Tenofovir Disoproxil, thường được biết đến dưới dạng Tenofovir Disoproxil Fumarate (TDF). Trong thực hành lâm sàng, Tenofovir Disoproxil được đánh giá là một trong những thuốc hàng đầu trong điều trị viêm gan B mạn tính, nhờ khả năng ức chế virus mạnh, tỷ lệ kháng thuốc rất thấp và hiệu quả lâu dài trong bảo vệ gan. Bài viết dưới đây, Thuốc Viêm Gan sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện về vấn đề này.

Tenofovir Disoproxil Fumarate là thuốc gì?

Tenofovir disoproxil fumarate là một hoạt chất kháng virus thuộc nhóm nucleotid ức chế enzym sao chép ngược. Thuốc được sử dụng phổ biến trong điều trị HIV type 1 (HIV-1) khi phối hợp với các thuốc kháng retrovirus khác, đồng thời cũng được chỉ định trong điều trị nhiễm virus viêm gan B mạn tính (HBV).

Trong cơ thể, tenofovir disoproxil fumarate đóng vai trò là tiền thuốc. Sau khi uống, hoạt chất này nhanh chóng được hấp thu và chuyển hóa thành tenofovir, sau đó tiếp tục được phosphoryl hóa trong tế bào để tạo thành tenofovir diphosphat – dạng có hoạt tính sinh học.

Chất chuyển hóa này có khả năng ức chế enzym sao chép ngược của HIV-1 và enzym DNA polymerase của virus viêm gan B. Cơ chế tác dụng chủ yếu là cạnh tranh với cơ chất tự nhiên deoxyadenosin 5’-triphosphat. Khi được tích hợp vào chuỗi DNA virus, nó sẽ làm ngừng quá trình kéo dài chuỗi DNA, từ đó ngăn chặn sự nhân lên của virus trong cơ thể.

Công thức hóa học của Tenofovir Disoproxil

Dược lực học của Tenofovir disoproxil fumarate

Tác dụng đối với HIV

Các nghiên cứu in vitro cho thấy tenofovir có khả năng ức chế sự nhân lên của HIV-1. Nồng độ cần thiết để ức chế 50% hoạt động của virus (EC50) dao động khoảng 1–6 micromol/lít trong các dòng tế bào lympho.

Ngoài HIV-1, hoạt chất này cũng thể hiện hiệu quả với HIV-2 trong môi trường thí nghiệm, với nồng độ ức chế 50% khoảng 4,9 micromol/lít trên dòng tế bào MT4.

Trong một số trường hợp, virus có thể giảm nhạy cảm với thuốc. Điều này thường liên quan đến đột biến K65R trong bộ gen của HIV-1. Đột biến này có thể dẫn đến kháng chéo với một số thuốc ức chế enzym sao chép ngược khác.

Tác dụng đối với virus viêm gan B

Hoạt tính kháng HBV của tenofovir đã được nghiên cứu trên dòng tế bào HepG 2.2.15. Kết quả cho thấy:

• Nồng độ ức chế 50% của virus khoảng 0,14 – 1,5 micromol/lít
• Nồng độ gây độc tế bào 50% trên 100 microgam/lít

Đến nay, các nghiên cứu lâm sàng vẫn chưa ghi nhận chủng virus viêm gan B kháng Tenofovir disoproxil fumarate.

Ở các nghiên cứu trên động vật, tenofovir diphosphat chỉ thể hiện mức ức chế yếu đối với một số enzym DNA polymerase của ty thể như alpha, beta và gamma.

Dược động học của Tenofovir disoproxil fumarate

Sau khi uống, Tenofovir disoproxil fumarate được hấp thu khá nhanh qua đường tiêu hóa và chuyển hóa thành tenofovir có hoạt tính.

Một số đặc điểm dược động học quan trọng gồm:

• Thời gian đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương: khoảng 1 – 2 giờ sau khi dùng liều 300 mg.
• Sinh khả dụng: khoảng 25% khi dùng lúc đói, nhưng có thể tăng đáng kể khi uống cùng bữa ăn giàu chất béo.
• Phân bố: thuốc phân bố rộng trong cơ thể, tập trung nhiều tại gan và thận.
• Liên kết protein huyết tương: thấp, dưới 1%.
• Thải trừ: chủ yếu qua thận thông qua lọc cầu thận và bài tiết ở ống thận.
• Thời gian bán thải: khoảng 12 – 18 giờ.

Trong trường hợp cần thiết, lọc máu (thẩm phân) có thể giúp loại bỏ một phần tenofovir khỏi tuần hoàn.

Chỉ định của Tenofovir Disoproxil Fumarate

Tenofovir disoproxil fumarate là hoạt chất kháng virus được sử dụng rộng rãi trong điều trị và dự phòng một số bệnh nhiễm virus nguy hiểm, đặc biệt là HIV và viêm gan B. Thuốc thường được chỉ định trong các trường hợp sau:

Điều trị nhiễm HIV-1 ở người lớn và trẻ em từ 2 tuổi trở lên

Tenofovir disoproxil fumarate được sử dụng như một thành phần trong phác đồ điều trị HIV. Thuốc không dùng đơn độc mà cần phối hợp với các thuốc kháng retrovirus khác nhằm tăng hiệu quả ức chế virus, giảm nguy cơ kháng thuốc và giúp kiểm soát tải lượng HIV lâu dài.

Dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) cho người có nguy cơ cao

Trong chiến lược dự phòng HIV, Tenofovir disoproxil fumarate thường được kết hợp với emtricitabine để sử dụng cho những người có nguy cơ lây nhiễm cao. Các đối tượng có thể được cân nhắc sử dụng bao gồm:

• Người quan hệ tình dục đồng giới nam nhưng không sử dụng biện pháp bảo vệ an toàn với bạn tình nhiễm HIV.
• Người có nhiều bạn tình tại khu vực có tỷ lệ nhiễm HIV cao.
• Những trường hợp có thêm yếu tố nguy cơ như không thường xuyên dùng bao cao su, mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục, lạm dụng rượu bia hoặc đang trong môi trường giam giữ.

Việc sử dụng PrEP giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm HIV khi được dùng đúng chỉ định và tuân thủ đầy đủ.

Dự phòng sau phơi nhiễm HIV (PEP)

Tenofovir disoproxil fumarate cũng được sử dụng trong phác đồ dự phòng sau phơi nhiễm HIV. Thuốc thường kết hợp với các thuốc kháng retrovirus khác cho:

• Nhân viên y tế gặp tai nạn nghề nghiệp như kim tiêm đâm hoặc tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch cơ thể nghi nhiễm HIV.
• Người có nguy cơ phơi nhiễm với máu hoặc dịch sinh học của người nhiễm HIV trong các tình huống nguy cơ cao.

Việc sử dụng PEP cần được thực hiện càng sớm càng tốt sau khi xảy ra phơi nhiễm để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.

Điều trị viêm gan B mạn tính

Ngoài HIV, Tenofovir disoproxil fumarate còn được chỉ định trong điều trị viêm gan B mạn ở người lớn và thanh thiếu niên từ 12 tuổi trở lên. Thuốc có thể dùng cho:

• Người bệnh có chức năng gan còn bù nhưng có bằng chứng virus đang nhân lên và gan có dấu hiệu viêm hoạt động hoặc xơ hóa.
• Bệnh nhân viêm gan B mạn tính kèm tình trạng gan mất bù cần kiểm soát sự nhân lên của virus.

Nhờ khả năng ức chế mạnh sự sao chép của virus HBV, Tenofovir disoproxil fumarate giúp giảm tổn thương gan và hạn chế tiến triển bệnh.

Chống chỉ định

Tenofovir disoproxil fumarate không được sử dụng cho những người có tiền sử quá mẫn hoặc dị ứng với hoạt chất này hoặc với bất kỳ thành phần nào của thuốc. Việc sử dụng trong trường hợp này có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện các phản ứng bất lợi nghiêm trọng.

Những thận trọng quan trọng khi dùng Tenofovir disoproxil fumarate

Lưu ý trong quá trình điều trị

Ở bệnh nhân đồng nhiễm HIV và virus viêm gan B (HBV), Tenofovir disoproxil fumarate cần được dùng như một phần của phác đồ điều trị kháng virus phối hợp dành cho HIV nhằm hạn chế nguy cơ hình thành tình trạng kháng thuốc. Trước khi bắt đầu điều trị viêm gan B bằng Tenofovir, bệnh nhân nên được thực hiện xét nghiệm phát hiện kháng thể HIV để đảm bảo lựa chọn phác đồ phù hợp.

Trong quá trình điều trị, cần ngừng sử dụng thuốc nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như:

• Tăng nhanh men gan (aminotransferase)
• Gan to tiến triển
• Gan nhiễm mỡ
• Nhiễm toan chuyển hóa hoặc nhiễm toan lactic không rõ nguyên nhân

Những trường hợp có bệnh gan từ trước hoặc yếu tố nguy cơ liên quan đến gan cần được theo dõi đặc biệt cẩn trọng. Bệnh nhân viêm gan C đang điều trị bằng interferon alpha và ribavirin cũng cần được giám sát chặt chẽ khi sử dụng Tenofovir disoproxil fumarate.

Ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính, việc ngừng Tenofovir disoproxil fumarate có thể khiến bệnh viêm gan bùng phát trở lại. Vì vậy, chức năng gan nên được theo dõi liên tục trong vài tháng sau khi dừng thuốc.

Trong suốt thời gian điều trị viêm gan B mạn:

• Chức năng gan nên được kiểm tra mỗi 3 tháng
• Chỉ số virus HBV cần được theo dõi mỗi 3–6 tháng
• Việc theo dõi nên tiếp tục ít nhất 1 năm sau khi ngừng thuốc

Thận trọng ở bệnh nhân có vấn đề về thận

Tenofovir disoproxil fumarate có thể ảnh hưởng đến chức năng thận, do đó cần thận trọng ở bệnh nhân có tổn thương thận hoặc nguy cơ suy thận. Trước khi bắt đầu điều trị, cần đánh giá:

• Chức năng thận
• Nồng độ phosphat huyết thanh

Trong năm đầu điều trị, nên kiểm tra:

• Mỗi 4 tuần một lần, sau đó
• 3 tháng một lần trong các giai đoạn tiếp theo

Những đối tượng cần được theo dõi thường xuyên hơn bao gồm:

• Người cao tuổi
• Bệnh nhân tăng huyết áp
• Người đồng nhiễm viêm gan C
• Bệnh nhân có độ thanh thải creatinin (Clcr) giảm
• Người có số lượng CD4+ thấp
• Người đang dùng thuốc ức chế protease điều trị HIV

Nếu phát hiện phosphat huyết thanh giảm đáng kể hoặc Clcr dưới 50 ml/phút, cần đánh giá lại chức năng thận trong vòng một tuần. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể phải:

• Điều chỉnh khoảng cách giữa các liều thuốc
• Hoặc ngừng điều trị

Ngoài ra, nên tránh sử dụng Tenofovir disoproxil fumarate cùng các thuốc có độc tính trên thận, chẳng hạn như thuốc chống viêm không steroid (NSAID) liều cao.

Ảnh hưởng đến hệ xương

Một số nghiên cứu cho thấy Tenofovir disoproxil fumarate có thể làm giảm mật độ khoáng xương. Vì vậy, bệnh nhân có tiền sử:

• Gãy xương
• Loãng xương
• Nguy cơ giảm khối lượng xương

cần được theo dõi tình trạng xương định kỳ trong quá trình điều trị.

Lưu ý khi phối hợp thuốc

Tenofovir disoproxil fumarate có thể được sử dụng trong các chế phẩm phối hợp với thuốc kháng retrovirus khác. Khi dùng các chế phẩm này, cần lưu ý:

• Theo dõi tác dụng không mong muốn của từng thành phần
• Tránh dùng trùng lặp hoạt chất khi kết hợp nhiều thuốc kháng virus

Điều này đặc biệt quan trọng trong điều trị HIV, nơi các phác đồ phối hợp thuốc thường được áp dụng.

Sử dụng Tenofovir disoproxil fumarate trong thai kỳ

Ở phụ nữ mang thai, Tenofovir disoproxil fumarate có thể được cân nhắc sử dụng khi lợi ích điều trị cho người mẹ lớn hơn nguy cơ tiềm ẩn đối với thai nhi. Việc dùng thuốc cần được chỉ định và theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa.

Sử dụng Tenofovir disoproxil fumarate khi cho con bú

Hoạt chất Tenofovir disoproxil fumarate có thể bài tiết vào sữa mẹ với lượng nhỏ. Tuy nhiên, ở phụ nữ nhiễm HIV, việc cho con bú thường không được khuyến cáo do:

• Nguy cơ tác dụng phụ của thuốc đối với trẻ
• Khả năng lây truyền HIV từ mẹ sang con qua sữa mẹ

Do đó, phụ nữ nhiễm HIV đang điều trị bằng Tenofovir disoproxil fumarate nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn phương pháp nuôi con phù hợp.

Tenofovir Disoproxil chống chỉ định với nhiều trường hợp

Tác dụng không mong muốn của Tenofovir disoproxil fumarate

Trong quá trình điều trị bằng Tenofovir disoproxil fumarate, người bệnh có thể gặp một số tác dụng không mong muốn (ADR). Phần lớn các phản ứng này ở mức độ nhẹ đến trung bình và có thể kiểm soát được nếu được theo dõi đúng cách. Tuy nhiên, việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là rất quan trọng để đảm bảo an toàn khi sử dụng thuốc.

Tác dụng phụ thường gặp

Một số phản ứng phụ có thể xuất hiện tương đối phổ biến khi dùng Tenofovir disoproxil fumarate, bao gồm:

Hệ thần kinh

• Mất ngủ
• Đau đầu, chóng mặt
• Mệt mỏi, bồn chồn
• Tâm trạng buồn chán hoặc trầm cảm
• Bệnh lý thần kinh ngoại biên

Da và phản ứng dị ứng

• Phát ban da, có thể kèm mày đay
• Ngứa
• Tăng tiết mồ hôi

Rối loạn chuyển hóa và nội tiết

• Tăng cholesterol hoặc triglycerid trong máu
• Tăng đường huyết hoặc xuất hiện glucose trong nước tiểu
• Giảm cân
• Thay đổi phân bố mô mỡ (loạn dưỡng mỡ)

Hệ tiêu hóa

• Đau bụng
• Buồn nôn, nôn
• Tiêu chảy
• Khó tiêu, chướng bụng
• Chán ăn
• Tăng amylase huyết thanh

Chức năng gan

• Tăng men gan như AST, ALT hoặc phosphatase kiềm

Cơ – xương

• Đau lưng, đau khớp, đau cơ
• Yếu cơ
• Giảm mật độ xương
• Tăng creatin phosphokinase

Tim mạch

• Cảm giác đau hoặc khó chịu vùng ngực

Thận và tiết niệu

• Tiểu ra máu
• Tăng creatinin huyết thanh
• Suy giảm chức năng thận

Huyết học

• Giảm bạch cầu trung tính
• Hô hấp
• Viêm xoang
• Nhiễm trùng đường hô hấp trên

Viêm mũi họng

• Viêm phổi

Biểu hiện toàn thân

• Sốt

Tác dụng phụ ít gặp

Một số trường hợp hiếm hơn có thể xuất hiện:

• Đau bụng kéo dài
• Tổn thương gan do thuốc
• Tổn thương thận, đặc biệt khi dùng Tenofovir disoproxil fumarate với liều cao hoặc kéo dài

Tác dụng phụ hiếm gặp nhưng nghiêm trọng

Mặc dù hiếm, nhưng các phản ứng dưới đây cần được đặc biệt lưu ý vì có thể đe dọa sức khỏe:

• Nhiễm toan lactic: biểu hiện bằng đau bụng, tiêu chảy, chán ăn, buồn nôn, thở nhanh và yếu, đau cơ hoặc chuột rút, cảm giác mệt mỏi toàn thân.
• Tổn thương thận nặng: suy thận cấp, protein niệu, hội chứng Fanconi hoặc hoại tử ống thận.
• Viêm tụy cấp.
• Tiêu cơ vân gây đau cơ dữ dội và yếu cơ.
• Độc tính gan nghiêm trọng.

Cách xử trí khi gặp tác dụng không mong muốn

Trong quá trình sử dụng Tenofovir disoproxil fumarate, người bệnh cần được theo dõi định kỳ chức năng gan và thận. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ tổn thương gan, suy thận hoặc triệu chứng của nhiễm toan lactic, cần ngừng thuốc ngay và liên hệ bác sĩ để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Liều dùng và cách sử dụng Tenofovir disoproxil fumarate

Cách sử dụng

Thuốc Tenofovir disoproxil fumarate thường được dùng theo đường uống với tần suất một lần mỗi ngày. Người bệnh cần tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo hiệu quả điều trị và hạn chế tác dụng phụ.

Đối với viên Tenofovir đơn lẻ hoặc dạng phối hợp với emtricitabin, thuốc có thể uống cùng bữa ăn hoặc khi bụng đói đều được.

Trong trường hợp sử dụng viên phối hợp ba hoạt chất gồm tenofovir, emtricitabin và efavirenz, nên uống thuốc khi bụng đói, tốt nhất là trước khi đi ngủ vào buổi tối. Cách dùng này giúp giảm bớt các tác dụng không mong muốn của efavirenz lên hệ thần kinh trung ương.

Nếu dùng viên kết hợp tenofovir, emtricitabin và rilpivirin, thuốc cần được uống trong bữa ăn để tăng khả năng hấp thu.

Khi Tenofovir disoproxil fumarate được dùng đồng thời với didanosin dạng giải phóng chậm, người bệnh nên uống thuốc lúc đói hoặc sau bữa ăn nhẹ (khoảng dưới 400 kcal và lượng chất béo không quá 20%). Đồng thời, cần giảm liều didanosin theo chỉ định của bác sĩ.

Để đạt hiệu quả điều trị tốt, thuốc cần được uống đúng giờ và đều đặn mỗi ngày. Nếu lỡ quên một liều, hãy uống ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu thời điểm phát hiện đã quá 12 giờ so với lịch uống, hãy bỏ qua liều đã quên và tiếp tục uống liều tiếp theo như bình thường, không tự ý uống gấp đôi liều.

Liều lượng khuyến nghị

Người lớn

Điều trị nhiễm HIV

• Liều thường dùng của Tenofovir disoproxil fumarate cho người trưởng thành là 300 mg mỗi ngày một lần. Thuốc luôn được sử dụng kết hợp với các thuốc kháng retrovirus khác trong phác đồ điều trị HIV.
• Dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP): Đối với những người có nguy cơ cao nhiễm HIV, Tenofovir được dùng 300 mg mỗi ngày, kết hợp với 200 mg emtricitabin để phòng ngừa lây nhiễm HIV-1.
• Dự phòng sau phơi nhiễm HIV (PEP): Sau khi có nguy cơ tiếp xúc với virus HIV, nên bắt đầu dùng thuốc càng sớm càng tốt, tốt nhất là trong vòng vài giờ sau phơi nhiễm. Liều Tenofovir disoproxil fumarate thường dùng là 300 mg mỗi ngày, phối hợp với các thuốc kháng virus khác trong thời gian 4 tuần, nếu bệnh nhân dung nạp tốt.
• Điều trị viêm gan B mạn tính: Liều khuyến cáo là 300 mg Tenofovir disoproxil fumarate mỗi ngày (1 viên/ngày). Thời gian điều trị cụ thể sẽ được bác sĩ cân nhắc tùy vào tình trạng bệnh, vì hiện nay thời gian tối ưu vẫn chưa được xác định rõ.

Trẻ em

• Điều trị HIV: Trẻ từ 2 đến 17 tuổi được dùng Tenofovir với liều 8 mg/kg/ngày, uống một lần mỗi ngày. Tổng liều tối đa không vượt quá 300 mg/ngày.
• Điều trị viêm gan B mạn tính: Trẻ từ 12 tuổi trở lên và có cân nặng trên 35 kg có thể dùng liều tương tự người lớn, tức 300 mg mỗi ngày một lần.

Điều chỉnh liều ở một số đối tượng đặc biệt

• Bệnh nhân suy gan: Thông thường không cần điều chỉnh liều Tenofovir disoproxil fumarate ở người suy gan.
• Bệnh nhân suy thận: Do thuốc được đào thải chủ yếu qua thận, cần điều chỉnh liều khi độ thanh thải creatinin (Clcr) dưới 50 ml/phút.

Đối với Tenofovir đơn lẻ:

• Clcr 30 – 49 ml/phút: uống 300 mg mỗi 48 giờ
• Clcr 10 – 29 ml/phút: uống 300 mg mỗi 72 – 96 giờ

Bệnh nhân chạy thận nhân tạo: dùng 300 mg mỗi 7 ngày hoặc sau khi hoàn thành chu kỳ lọc máu tương đương 12 giờ, uống thuốc sau khi lọc máu

Đối với Tenofovir phối hợp emtricitabin:

• Clcr 30 – 49 ml/phút: uống 1 viên mỗi 48 giờ
• Không khuyến cáo sử dụng khi Clcr dưới 30 ml/phút

Đối với các viên phối hợp ba hoạt chất (tenofovir + emtricitabin + efavirenz hoặc rilpivirin): Không sử dụng cho bệnh nhân có Clcr dưới 50 ml/phút.

Tương tác thuốc của Tenofovir disoproxil fumarate

Trong quá trình điều trị bằng Tenofovir disoproxil fumarate, người bệnh cần đặc biệt lưu ý đến các tương tác thuốc có thể xảy ra. Một số thuốc khi dùng cùng có thể làm thay đổi nồng độ thuốc trong huyết tương, từ đó làm tăng nguy cơ tác dụng phụ hoặc giảm hiệu quả điều trị.

Trước hết, không nên sử dụng đồng thời tenofovir với adefovir dipivoxil, vì sự kết hợp này có thể làm gia tăng nguy cơ độc tính trên thận mà không mang lại thêm lợi ích điều trị rõ rệt.

Tenofovir cũng có thể làm tăng nồng độ didanosin trong huyết tương, từ đó làm tăng khả năng xuất hiện các tác dụng không mong muốn của didanosin. Do đó, khi bắt buộc phải phối hợp, bác sĩ cần theo dõi chặt chẽ tình trạng của người bệnh.

Ngược lại, một số thuốc khi dùng chung với Tenofovir disoproxil fumarate lại bị giảm nồng độ trong máu. Ví dụ, atazanavir sulfat có thể giảm nồng độ trong huyết tương khi dùng cùng tenofovir, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Tương tự, tenofovir cũng có thể làm giảm nồng độ đỉnh của lamivudin.

Một điểm cần lưu ý trong phác đồ điều trị HIV là không nên sử dụng cùng lúc ba thuốc gồm tenofovir, lamivudin và abacavir hoặc didanosin theo chế độ uống một lần mỗi ngày. Cách phối hợp này đã được ghi nhận có nguy cơ cao gây thất bại điều trị và làm tăng khả năng xuất hiện tình trạng kháng thuốc.

Ngoài ra, khi indinavir được dùng đồng thời với Tenofovir disoproxil fumarate, nồng độ đỉnh của tenofovir có thể tăng lên, trong khi nồng độ đỉnh của indinavir lại giảm. Điều này có thể làm thay đổi hiệu quả điều trị của cả hai thuốc.

Sự kết hợp giữa tenofovir với lopinavir và ritonavir cũng có thể gây thay đổi dược động học: nồng độ tenofovir trong huyết tương tăng lên, trong khi nồng độ lopinavir và nồng độ đỉnh của ritonavir có xu hướng giảm.

Một số thuốc kháng virus khác như telaprevir có thể làm tăng nồng độ tenofovir trong máu, do đó cần theo dõi cẩn thận để hạn chế nguy cơ độc tính.

Đặc biệt, Tenofovir disoproxil fumarate có thể tương tác với các thuốc được đào thải chủ yếu qua thận, chẳng hạn như aciclovir, cidofovir, ganciclovir, valacyclovir và valganciclovir. Khi dùng đồng thời, các thuốc này có thể cạnh tranh cùng một con đường thải trừ, dẫn đến việc tăng nồng độ của tenofovir hoặc của các thuốc còn lại trong huyết thanh.

Bên cạnh đó, những thuốc có khả năng làm suy giảm chức năng thận cũng có thể khiến nồng độ tenofovir trong máu tăng cao hơn bình thường. Vì vậy, việc theo dõi chức năng thận định kỳ là rất cần thiết trong quá trình điều trị.

Quá liều và hướng xử trí

Hiện nay, dữ liệu về tình trạng quá liều Tenofovir disoproxil fumarate vẫn còn hạn chế. Khi nghi ngờ người bệnh sử dụng thuốc quá liều, cần nhanh chóng đưa họ đến cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Dựa trên đặc điểm dược động học của thuốc, thẩm phân máu hoặc thẩm phân phúc mạc có thể giúp tăng tốc độ loại bỏ tenofovir khỏi cơ thể. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy các phương pháp này giúp cải thiện đáng kể diễn tiến lâm sàng trong trường hợp quá liều.

Trong thực hành lâm sàng, việc điều trị chủ yếu tập trung vào điều trị triệu chứng và chăm sóc hỗ trợ, đồng thời theo dõi chặt chẽ các chỉ số sinh hóa và chức năng cơ quan của người bệnh.

Ngoài ra, nếu có dấu hiệu cho thấy việc dùng thuốc quá liều là cố ý, người bệnh cần được hỗ trợ và tư vấn tâm lý nhằm đảm bảo an toàn cũng như phòng ngừa những nguy cơ tương tự trong tương lai.

Buồn nôn là một trong những tác dụng phụ thường gặp của thuốc TDP

Xem thêm

• Độ an toàn của Tenofovir disoproxil fumarate
• Khi đang mắc viêm gan B có nên uống thuốc tránh thai không?
• Một số tác dụng phụ của tiêm ngừa viêm gan B​ có thể gặp

Kết luận

Tenofovir Disoproxil Fumarate là một trong những thuốc kháng virus quan trọng nhất trong điều trị viêm gan B mạn tính hiện nay. Nhờ cơ chế ức chế mạnh sự nhân lên của virus HBV, thuốc giúp giảm tải lượng virus, cải thiện chức năng gan và hạn chế nguy cơ biến chứng nghiêm trọng như xơ gan hay ung thư gan. Với hiệu quả cao, nguy cơ kháng thuốc thấp và khả năng sử dụng lâu dài, Tenofovir Disoproxil đã trở thành lựa chọn điều trị đầu tay trong nhiều hướng dẫn y khoa quốc tế. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả tối ưu, bệnh nhân cần tuân thủ điều trị nghiêm ngặt, theo dõi xét nghiệm định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh nhằm bảo vệ gan lâu dài.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý gan cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe lá gan, hãy truy cập vào fanpage Bác Sĩ Lá Gan để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về Tenofovir Disoproxil (FAQ)

Tenofovir Disoproxil có chữa khỏi viêm gan B không?

Hiện nay, Tenofovir Disoproxil không thể loại bỏ hoàn toàn virus HBV khỏi cơ thể.

Nguyên nhân là do virus tồn tại dưới dạng cccDNA trong tế bào gan, rất khó bị tiêu diệt hoàn toàn.

Tuy nhiên, thuốc có thể:

• ức chế virus lâu dài
• giảm tổn thương gan
• giảm nguy cơ xơ gan và ung thư gan

Trong một số trường hợp hiếm, bệnh nhân có thể đạt mất HBsAg, được xem là gần giống trạng thái khỏi bệnh chức năng.

Uống Tenofovir bao lâu thì virus giảm?

Tốc độ giảm tải lượng virus phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• mức virus ban đầu
• tình trạng miễn dịch
• mức độ tổn thương gan

Thông thường:

• virus bắt đầu giảm rõ sau 3–6 tháng điều trị
• nhiều bệnh nhân đạt HBV DNA không phát hiện sau 1–2 năm